| Beenmerg |
|
Door de behandeling kan de aanmaak van nieuwe bloedcellen
door het beenmerg verminderen. Dan treedt een tekort aan verschillende
bloedcellen op. Meestal merkt u daar weinig of niets van, maar het is wel
belangrijk te weten op welke signalen of veranderingen u moet
letten. |
| |
| Beenmerg - bloedarmoede |
|
Bloedarmoede is een tekort aan rode bloedcellen
(erytrocyten) en wordt ook wel anemie genoemd.
U hebt een verhoogde kans op:
- kortademigheid en vermoeidheid, zelfs als u maar heel weinig hebt gedaan
- het zwart voor de ogen zien bij opstaan uit bed of stoel
- bleekheid, lusteloosheid
- duizeligheid, hoofdpijn
- niet goed kunnen slapen of niet goed kunnen concentreren
- hartklachten of hartkloppingen
- koud gevoel, transpireren
|
Advies |
u kunt hier zelf niets aan doen, ook niet door anders te gaan eten dan u
gewend bent. Daarom is het raadzaam om bij bovengenoemde klachten contact op te
nemen met uw behandelend arts. |
| |
| Beenmerg - leukopenie |
Leukopenie is een tekort aan witte bloedlichaampjes
(leukocyten) in uw bloed. Witte bloedlichaampjes zorgen voor afweer tegen
infecties. Bacteriën of ziekten die voor de gezonde mens weinig gevaar
opleveren, kunnen bij u –omdat u wat kwetsbaarder bent- tot heftige reacties
leiden met hoge koorts. Ongeveer tussen de 10e en de 15e
dag na het starten van de kuur hebt u de minste witte bloedlichaampjes. Dit heet
een dipperiode. Daar kunt niets tegen doen. Er is wel een aantal maatregelen dat
u kunt nemen om de kans op infecties in zo’n periode zoveel mogelijk tegen te
gaan. Een infectie is onder andere te herkennen aan een lichaamstemperatuur van
38,5 ºC of hoger, soms met koude rillingen.
Afhankelijk van de plaats waar de infectie zit, kunnen dan
de volgende klachten ontstaan:
- slijm ophoesten
- pijn bij het plassen
- troebele urine
- vaker plassen
- pijnlijke plekken in de mond of pijn bij het slikken
- buikpijn
- diarree
|
Advies |
- als u een van bovengenoemde klachten heeft meet dan uw temperatuur
- als u een van bovengenoemde klachten heeft en/of een temperatuur van 38,5
°C of hoger, neem dan contact op met uw behandelend arts
Volg in ieder geval de volgende adviezen op:
- zorg voor een goede lichaamshygiëne (ga een keertje vaker onder de douche
of in bad)
- controleer eventuele wondjes op ontstekingsverschijnselen: roodheid,
warmte, zwelling en pijn
- een goede mondverzorging is belangrijk (zie hiervoor de informatie over de
mondholte)
- probeer vooral in de dipperiode uzelf te beschermen tegen infecties van
buitenaf; ga mensen die verkouden zijn of griep hebben zo veel mogelijk uit de
weg. Plaatsen waar veel mensen bij elkaar zijn, zoals het openbaar vervoer,
winkels, voetbalstadia en kerken kunt u in deze periode beter mijden. Als u
toch maar een belangrijke gebeurtenis of bijeenkomst toe moet, neem dan
bovengenoemde maatregelen
Uw voeding kan ook een infectiebron zijn, houd hier
rekening mee bij wat u eet tijdens een dipperiode. |
| |
| Beenmerg - trombocytopenie |
Trombocytopenie is een tekort aan bloedplaatjes
(trombocyten) in het bloed. Bloedplaatjes spelen een belangrijke rol bij de
bloedstolling. Door een daling van het aantal bloedplaatjes is het bloed dunner
en stolt het minder snel.
U hebt een verhoogde kans op:
- een neusbloeding die langer aanhoudt
- blauwe plekken
- bloed bij plassen
- bloed bij hoesten
- bloedend tandvlees
- puntvormige bloedinkjes in de huid
- bloed bij braken
- bloed in de ontlasting
- bij vrouwen kan de menstruatie anders zijn
In uitzonderlijke gevallen treden er spontane bloedingen
op. |
Advies |
|
Als u een van bovengenoemde klachten heeft, neem dan contact op met de
behandelend arts.
En let vooral goed op de volgende adviezen:
- pas op met stoten (blauwe plekken) en krab geen
wondjes open
- als u een wondje heeft, druk dit dan een tijdje
stevig dicht (bijv. met een steriel gaasje)
- gebruik geen scherpe voorwerpen (elektrisch scheren
is beter dan met een mesje)
- probeer de ontlasting soepel te houden door veel te
drinken
- gebruik bij het tandenpoetsen een zachte borstel
- neem de temperatuur op onder de arm of met een
oorthermometer
- de menstruatie zal over het algemeen heviger zijn, maar kan als u
chemotherapie heeft soms ook wegblijven
|
| |
| Bloeddruk |
Door de behandeling kan uw bloeddruk
veranderen. |
| |
| Bloeddruk - verlaagde |
Als u lage bloeddruk heeft, zult u dat het vaakst merken
bij plotseling opstaan. U voelt zich slap en duizelig. Soms kunt u zelfs
flauwvallen. |
Advies |
- meld klachten die wijzen op een verlaagde bloeddruk
aan bij uw behandelend arts
- u kunt de klachten verlichten of proberen te voorkomen door rustig op te
staan of langzaam van houding te veranderen en niet plotseling te
bewegen.
|
| |
| Darmen |
Door de
behandeling kunt u last krijgen
van uw darmen. Iedereen heeft een
ander ontlastingspatroon. Het is belangrijk
dat uw stoelgang regelmatig is en niet
te veel afwijkt van het patroon waaraan
u gewend bent. |
| |
| Darmen - diarree |
|
Diarree is een waterige dunne ontlasting die meer dan 4 keer per
dag voorkomt. De opname van vocht en voedingsstoffen in uw darmen is dan
verstoord. Dat komt door irritatie van het slijmvlies van de darm en door een
verandering in de stofwisseling van de dunne darm. Bij diarree worden
voedingsstoffen in de darmen minder goed opgenomen.
U kunt last hebben van de volgende klachten:
buikpijn/buikkrampen
vaak aandrang om het toilet te bezoeken
dunne ontlasting
|
Advies |
|
als u last heeft van diarree is het belangrijk dat u veel drinkt om het
vochtverlies aan te vullen en op peil te houden. Dit betekent dat u ongeveer 2
liter per dag moet drinken; dit zijn 16 kopjes of 14 bekers
het beste is om water, thee, bouillon (vooral zout)
te drinken om de tekorten aan te vullen die de diarree veroorzaken
probeer prikkelende of scherpe voeding te vermijden.
Eet geen grote maaltijden en geen vet, geen grove vezels en gasvormende
producten, zoals ui, knoflook, kool, prei. Drink geen koolzuurhoudende drank
(met prik), geen koffie en geen alcohol
een stoppend dieet heeft geen effect
vraag zo nodig advies aan een diëtist
Neem bij de volgende klachten contact
op met uw behandeld arts:
als u diarree heeft die langer dan 24 uur aanhoudt
als er bloed bij de ontlasting zit
als u diarree heeft in combinatie met braken
|
| |
| Grieperig gevoel, spierpijn |
Door de behandeling kunt u een grieperig gevoel krijgen,
met verschijnselen van:
- algehele malaise
- koorts
- hoofdpijn
- verminderde eetlust
- spierpijn en pijn in de botten
Het grieperig gevoel is meestal van korte duur. Het begint
enige uren na de toediening van de medicijnen, houdt 1 tot 2 dagen aan en
verdwijnt meestal weer spontaan. |
Advies |
- neem de temperatuur op wanneer u zich niet goed voelt
of last heeft van koude rillingen. Een temperatuur van 38,5 ºC of meer of een
aanhoudende lichte temperatuurverhoging kunnen wijzen op een bijkomende
infectie; neem in dat geval contact op met uw behandelend arts.
- gebruik ter bestrijding van hoofdpijn, spierpijn en
pijn in de botten 500 mg tot 1000 mg paracetamol (maximaal 3 maal daags tot
een maximum van1000 mg)
- wanneer de griepverschijnselen in de dagen na de behandeling erger worden
of niet verbeteren, moet u contact opnemen met uw behandelend
arts.
|
| |
| Hoofdpijn |
|
Door de behandeling kunt u last krijgen van hoofdpijn. Dit
kan gepaard gaan met een overgevoeligheid voor prikkels als licht en
geluid.
|
Advies |
Overleg met uw behandelend arts welke van de onderstaande
adviezen bruikbaar zijn omdat ze passen bij de oorzaak van uw klachten.
- vermijd een prikkelende omgeving, zorg voor een
rustige ruimte, eventueel verduisterd
- probeer met koude kompressen op het hoofd de pijn
verlichten
- overleg met uw behandelend arts over het gebruik van pijnstillers
|
| |
| Huid |
Door de
behandeling kan de huid geïrriteerd raken. |
| |
| Huid - jeuk |
|
Jeuk is een gevoel van de huid dat u de drang geeft om te
krabben of te wrijven.
Klachten door de jeuk kunnen zijn:
- roodheid
- uitslag van de huid
- onrustig gevoel
- slecht slapen
|
Advies |
| probeer niet te krabben; knip uw nagels in elk geval heel kort en houdt ze
schoon; concentreer u op iets anders
jeuk wordt soms erger door warmte of door contact met kleding of
beddengoed; probeer hier rekening mee te houden
verzachtende en beschermende crèmes en zalven bevatten geen werkzame
bestanddelen, houden de huid wel soepel en voorkomen verdere uitdroging van de
huid. Klachten als jeuk, schilfering, kloven en branderige plekken verminderen
door deze middelen en ze zijn zonder recept verkrijgbaar
voorbeelden bij een niet al te droge huid: lanettecrème en
cetomacrogolcrème
voorbeelden bij een erg droge huid: vaseline lanettecrème en vaseline
cetomacrogolcrème. |
| |
| Huid - uitslag |
Klachten bij huiduitslag zijn:
- roodheid van de huid
- jeuk
- verheven huid
|
Advies |
| verzachtende en beschermende crèmes en zalven bevatten geen werkzame
bestanddelen, houden de huid wel soepel en voorkomen verdere uitdroging van de
huid. Klachten als jeuk, schilfering, kloven en branderige plekken verminderen
door deze middelen en ze zijn zonder recept verkrijgbaar
voorbeelden bij een niet al te droge huid: lanettecrème en
cetomacrogolcrème
voorbeelden bij een erg droge huid: vaseline lanettecrème en vaseline
cetomacrogolcrème. |
| |
| Koorts op dag van toediening |
|
Koorts is een verhoging van de lichaamstemperatuur tot boven de 38,5°C. Door
de behandeling kan koorts ontstaan. De koorts verdwijnt spontaan binnen 24 uur
na de toediening. |
Advies |
- bij koorts heeft het lichaam extra vocht nodig.
Daarom is het belangrijk dat u voldoende drinkt, want door de koorts en het
zweten, verliest u meer vocht dan gewoonlijk
- alleen op advies van uw behandelend arts dagelijks 2 tot 4 tabletten (dd
1000 mg) paracetamol innemen tegen de koorts. Bij de volgende behandeling kunt
u hier al vooraf mee beginnen.
Neem in ieder geval contact op met uw behandelend arts:
- wanneer de koorts van 38,5 ºC of hoger op de dag van toediening nog niet
is verdwenen na 24 uur.
|
| |
| Krachtsvermindering |
|
Door de behandeling kan de kracht in uw armen en benen
verminderen. U voelt zich slapper dan normaal. Krachtsverlies heeft ook invloed
op uw evenwicht, uw uithoudingsvermogen en u kunt eerder vermoeid zijn dan
normaal.
|
Advies |
| blijf lichamelijk actief, maar verdeel uw energie over de dag
het is belangrijk om uw conditie op peil te houden.
|
| |
| Misselijkheid en braken |
Door de behandeling kunt u last krijgen van misselijkheid en braken.
U kunt de volgende klachten krijgen:
- kokhalzen en braken
- weinig of geen eetlust
- maagklachten, zoals een vol gevoel of pijn
- buikpijn of -krampen, opgezette buik, rommelingen in de buik
- dorst
Medicijnen kunnen misselijkheid en braken verminderen of voorkomen. Het is belangrijk dat u de medicijnen altijd inneemt zoals u met uw behandelend arts hebt besproken. Houdt u aan de vaste tijden om de medicijnen in te nemen, ook als u niet misselijk bent.
|
Advies |
- gebruik vaker een kleine maaltijd
- pas de maaltijden aan, neem geen producten die de misselijkheid vergroten
- drink veel, tenminste 2 liter per dag.
Het is raadzaam om contact op te nemen met uw behandelend arts bij de volgende klachten:
- ernstig en aanhoudend braken gedurende 24 uur of langer
- als u niet voldoende kunt drinken, minder dan 1½ liter per dag (dat zijn 16 kopjes of 14 bekers)
- als u tekenen van uitdroging vertoont; dit merkt u aan een droge mond, droge huid, weinig of niet meer kunnen plassen en donkere kleur urine.
|
| |
| Overgevoeligheid (allergie) |
De behandeling kan een allergische reactie geven. Meestal
ontstaan allergische klachten direct na het innemen of toediening van
medicijnen, soms pas na enkele uren. Een allergische reactie begint vaak
met:
- roodheid en huiduitslag, soms met jeuk over het hele
lichaam
- kuchen
- onrust
Wat later kunnen de volgende verschijnselen optreden:
- bleek zien
- gezwollen oogleden en een opgezet gezicht
- beklemmend gevoel op de borst
- duizeligheid en bloeddrukdaling
- rillen
- misselijkheid en darmkrampen
- kortademigheid
- gevoel van onrust
|
Advies |
- het is belangrijk dat u eventuele klachten tijdens de behandeling zo snel
mogelijk meldt aan uw behandelend arts; bij deze klachten wordt de toediening
van de medicatie zo nodig tijdelijk onderbroken of gestopt en u krijgt
medicijnen toegediend om verergering van de klachten te voorkomen; ze
verdwijnen dan meestal snel.
- deze klachten kunnen gevolgen hebben voor het verloop van de behandeling.
U kunt hierbij denken aan medicijnen die herhaling van een allergische reactie
voorkomen of de behandeling wordt voortgezet met andere medicijnen. Raadpleeg
uw behandelend arts.
|
| |
| Vasthouden van vocht (oedeem) |
Door de
behandeling kunt u last krijgen van vochtophoping op plaatsen waar normaal niet
of nauwelijks vocht aanwezig is, bijvoorbeeld rond de enkels.
Dat kan de volgende klachten geven:
- minder plassen
- dikke enkels, voeten en/of benen, handen of armen
- toename van het gewicht
- kortademigheid
|
Advies |
- controleer uw gewicht, sta regelmatig op de
weegschaal
- komt u in kort tijd veel aan, neem contact op met uw
behandelend arts
- neem bij kortademigheid contact op met uw behandelend arts.
|
| |
| Verergering klachten (Flare) |
|
Indien u uitzaaiingen heeft, kan de behandeling tijdelijk
pijnlijker zijn. Dit heet ‘Flare’. U ervaart dan (meer) pijn of ongemak op
plaatsen waar zich uitzaaiingen bevinden, bijvoorbeeld in de
botten. |
Advies |
- overleg met uw behandelend arts, u kunt eventueel medicijnen tegen de pijn
krijgen.
|
| |
| Vermoeidheid |
Door de behandeling kunt u last krijgen van vermoeidheid.
U zult misschien voortdurend een gevoel van uitputting hebben en lichamelijk
en/of geestelijke inspanning zal meer moeite kosten.
De meest voorkomende klachten zijn:
- een (groot) gebrek aan energie, u denkt niets meer te
kunnen
- prikkelbaarheid
- emotionele labiliteit, stemmingswisselingen
- gebrek aan belangstelling voor de omgeving
- slaperigheid en lusteloosheid
De vermoeidheidsklachten kunnen na de behandeling nog lang
aanhouden, soms enkele maanden, soms zelfs jaren. De vermoeidheid kan
veroorzaakt worden door lichamelijke, psychische en emotionele omstandigheden.
|
Advies |
- blijf lichamelijk actief, beweeg zoveel mogelijk,
want als u minder doet, gaat uw conditie achteruit
- uw energie is kostbaar, ga er zorgvuldig mee om
- bepaal zelf waaraan u energie wilt besteden
- wees duidelijk over wat u wel en niet kunt en wilt
doen
- vraag zo nodig hulp van familie of vrienden of
schakel de thuiszorg in
- zorg dat u goed slaapt, houd u aan vaste tijden om
naar bed te gaan en op te staan
- doe op tijd leuke en ontspannende dingen.
Voor meer informatie zie ook de website
van de stichting Herstel en Balans (www.herstelenbalans.nl) |
| |
