Samenstellen Informatie over Bijwerkingen
behandelschema bijwerkingen behandelwijzer printversie 
behandelplannen



behandelplan(-nen):


toon

Bijwerkingen en adviezen

 
Beenmerg

Door de behandeling kan de aanmaak van nieuwe bloedcellen door het beenmerg verminderen. Dan treedt een tekort aan verschillende bloedcellen op. Meestal merkt u daar weinig of niets van, maar het is wel belangrijk te weten op welke signalen of veranderingen u moet letten.

 
Beenmerg - bloedarmoede

Bloedarmoede is een tekort aan rode bloedcellen (erytrocyten) en wordt ook wel anemie genoemd.

U hebt een verhoogde kans op:

  • kortademigheid en vermoeidheid, zelfs als u maar heel weinig hebt gedaan
  • het zwart voor de ogen zien bij opstaan uit bed of stoel
  • bleekheid, lusteloosheid
  • duizeligheid, hoofdpijn
  • niet goed kunnen slapen of niet goed kunnen concentreren
  • hartklachten of hartkloppingen
  • koud gevoel, transpireren

Advies

u kunt hier zelf niets aan doen, ook niet door anders te gaan eten dan u gewend bent. Daarom is het raadzaam om bij bovengenoemde klachten contact op te nemen met uw behandelend arts.

 
Beenmerg - leukopenie

Leukopenie is een tekort aan witte bloedlichaampjes (leukocyten) in uw bloed. Witte bloedlichaampjes zorgen voor afweer tegen infecties. Bacteriën of ziekten die voor de gezonde mens weinig gevaar opleveren, kunnen bij u –omdat u wat kwetsbaarder bent- tot heftige reacties leiden met hoge koorts. Ongeveer tussen de 10e en de 15e dag na het starten van de kuur hebt u de minste witte bloedlichaampjes. Dit heet een dipperiode. Daar kunt niets tegen doen. Er is wel een aantal maatregelen dat u kunt nemen om de kans op infecties in zo’n periode zoveel mogelijk tegen te gaan. Een infectie is onder andere te herkennen aan een lichaamstemperatuur van 38,5 ºC of hoger, soms met koude rillingen.

Afhankelijk van de plaats waar de infectie zit, kunnen dan de volgende klachten ontstaan:

  • slijm ophoesten
  • pijn bij het plassen
  • troebele urine
  • vaker plassen
  • pijnlijke plekken in de mond of pijn bij het slikken
  • buikpijn
  • diarree

Advies
  • als u een van bovengenoemde klachten heeft meet dan uw temperatuur
  • als u een van bovengenoemde klachten heeft en/of een temperatuur van 38,5 °C of hoger, neem dan contact op met uw behandelend arts

Volg in ieder geval de volgende adviezen op:

  • zorg voor een goede lichaamshygiëne (ga een keertje vaker onder de douche of in bad)
  • controleer eventuele wondjes op ontstekingsverschijnselen: roodheid, warmte, zwelling en pijn
  • een goede mondverzorging is belangrijk (zie hiervoor de informatie over de mondholte)
  • probeer vooral in de dipperiode uzelf te beschermen tegen infecties van buitenaf; ga mensen die verkouden zijn of griep hebben zo veel mogelijk uit de weg. Plaatsen waar veel mensen bij elkaar zijn, zoals het openbaar vervoer, winkels, voetbalstadia en kerken kunt u in deze periode beter mijden. Als u toch maar een belangrijke gebeurtenis of bijeenkomst toe moet, neem dan bovengenoemde maatregelen

Uw voeding kan ook een infectiebron zijn, houd hier rekening mee bij wat u eet tijdens een dipperiode.

 
Beenmerg - trombocytopenie

Trombocytopenie is een tekort aan bloedplaatjes (trombocyten) in het bloed. Bloedplaatjes spelen een belangrijke rol bij de bloedstolling. Door een daling van het aantal bloedplaatjes is het bloed dunner en stolt het minder snel.

U hebt een verhoogde kans op:

  • een neusbloeding die langer aanhoudt
  • blauwe plekken
  • bloed bij plassen
  • bloed bij hoesten
  • bloedend tandvlees
  • puntvormige bloedinkjes in de huid
  • bloed bij braken
  • bloed in de ontlasting
  • bij vrouwen kan de menstruatie anders zijn

In uitzonderlijke gevallen treden er spontane bloedingen op.


Advies

Als u een van bovengenoemde klachten heeft, neem dan contact op met de behandelend arts.

En let vooral goed op de volgende adviezen:

  • pas op met stoten (blauwe plekken) en krab geen wondjes open
  • als u een wondje heeft, druk dit dan een tijdje stevig dicht (bijv. met een steriel gaasje)
  • gebruik geen scherpe voorwerpen (elektrisch scheren is beter dan met een mesje)
  • probeer de ontlasting soepel te houden door veel te drinken
  • gebruik bij het tandenpoetsen een zachte borstel
  • neem de temperatuur op onder de arm of met een oorthermometer
  • de menstruatie zal over het algemeen heviger zijn, maar kan als u chemotherapie heeft soms ook wegblijven
 
Blaaswand beschadiging

Door de behandeling kan er een beschadiging aan de blaaswand ontstaan. Hierdoor kunnen de volgende klachten optreden:

  • pijn bij het plassen
  • pijn in de onderbuik
  • bloed of bloedstolsels bij de urine
  • vaker plassen
  • niet goed kunnen plassen

Om dit te voorkomen, krijgt u tijdens de kuur veel vocht toegediend via een infuus. Aan de infuusvloeistof is ook een medicijn toegevoegd die de blaaswand beschermt.


Advies
  • zorg dat u veel drinkt. Veel betekent dat u per dag 1½ tot 2 liter moet drinken; dit zijn 16 kopjes of 14 bekers per dag
  • stel het plassen niet uit, maar ga meteen als u denkt dat u naar toilet moet
  • plas de blaas helemaal leeg

 

Neem contact op met de behandelend arts als u een van de volgende klachten heeft:

  • als er bloed bij de urine te zien is
  • als u pijn heeft bij het plassen
 
Darmen

Door de behandeling kunt u last krijgen van uw darmen. Iedereen heeft een ander ontlastingspatroon. Het is belangrijk dat uw stoelgang regelmatig is en niet te veel afwijkt van het patroon waaraan u gewend bent.

 
Darmen - diarree

Diarree is een waterige dunne ontlasting die meer dan 4 keer per dag voorkomt. De opname van vocht en voedingsstoffen in uw darmen is dan verstoord. Dat komt door irritatie van het slijmvlies van de darm en door een verandering in de stofwisseling van de dunne darm. Bij diarree worden voedingsstoffen in de darmen minder goed opgenomen.

U kunt last hebben van de volgende klachten:

  • buikpijn/buikkrampen
  • vaak aandrang om het toilet te bezoeken
  • dunne ontlasting

    • Advies
    • als u last heeft van diarree is het belangrijk dat u veel drinkt om het vochtverlies aan te vullen en op peil te houden. Dit betekent dat u ongeveer 2 liter per dag moet drinken; dit zijn 16 kopjes of 14 bekers
    • het beste is om water, thee, bouillon (vooral zout) te drinken om de tekorten aan te vullen die de diarree veroorzaken
    • probeer prikkelende of scherpe voeding te vermijden. Eet geen grote maaltijden en geen vet, geen grove vezels en gasvormende producten, zoals ui, knoflook, kool, prei. Drink geen koolzuurhoudende drank (met prik), geen koffie en geen alcohol
    • een stoppend dieet heeft geen effect
    • vraag zo nodig advies aan een diëtist

        Neem bij de volgende klachten contact op met uw behandeld arts:

      • als u diarree heeft die langer dan 24 uur aanhoudt
      • als er bloed bij de ontlasting zit
      • als u diarree heeft in combinatie met braken
        •  
          Grieperig gevoel, spierpijn

          Door de behandeling kunt u een grieperig gevoel krijgen, met verschijnselen van:

          • algehele malaise
          • koorts
          • hoofdpijn
          • verminderde eetlust
          • spierpijn en pijn in de botten

          Het grieperig gevoel is meestal van korte duur. Het begint enige uren na de toediening van de medicijnen, houdt 1 tot 2 dagen aan en verdwijnt meestal weer spontaan.


          Advies
          • neem de temperatuur op wanneer u zich niet goed voelt of last heeft van koude rillingen. Een temperatuur van 38,5 ºC of meer of een aanhoudende lichte temperatuurverhoging kunnen wijzen op een bijkomende infectie; neem in dat geval contact op met uw behandelend arts.
          • gebruik ter bestrijding van hoofdpijn, spierpijn en pijn in de botten 500 mg tot 1000 mg paracetamol (maximaal 3 maal daags tot een maximum van1000 mg)
          • wanneer de griepverschijnselen in de dagen na de behandeling erger worden of niet verbeteren, moet u contact opnemen met uw behandelend arts.
           
          Hoofdpijn

          Door de behandeling kunt u last krijgen van hoofdpijn. Dit kan gepaard gaan met een overgevoeligheid voor prikkels als licht en geluid.


          Advies

          Overleg met uw behandelend arts welke van de onderstaande adviezen bruikbaar zijn omdat ze passen bij de oorzaak van uw klachten.

          • vermijd een prikkelende omgeving, zorg voor een rustige ruimte, eventueel verduisterd
          • probeer met koude kompressen op het hoofd de pijn verlichten
          • overleg met uw behandelend arts over het gebruik van pijnstillers
           
          Huid

          Door de behandeling kan de huid geïrriteerd raken.

           
          Huid - uitslag

          Klachten bij huiduitslag zijn:

          • roodheid van de huid
          • jeuk
          • verheven huid

          Advies
        • verzachtende en beschermende crèmes en zalven bevatten geen werkzame bestanddelen, houden de huid wel soepel en voorkomen verdere uitdroging van de huid. Klachten als jeuk, schilfering, kloven en branderige plekken verminderen door deze middelen en ze zijn zonder recept verkrijgbaar
        • voorbeelden bij een niet al te droge huid: lanettecrème en cetomacrogolcrème
        • voorbeelden bij een erg droge huid: vaseline lanettecrème en vaseline cetomacrogolcrème.
        •  
          Koorts op dag van toediening

          Koorts is een verhoging van de lichaamstemperatuur tot boven de 38,5°C. Door de behandeling kan koorts ontstaan. De koorts verdwijnt spontaan binnen 24 uur na de toediening.


          Advies
          • bij koorts heeft het lichaam extra vocht nodig. Daarom is het belangrijk dat u voldoende drinkt, want door de koorts en het zweten, verliest u meer vocht dan gewoonlijk
          • alleen op advies van uw behandelend arts dagelijks 2 tot 4 tabletten (dd 1000 mg) paracetamol innemen tegen de koorts. Bij de volgende behandeling kunt u hier al vooraf mee beginnen.

          Neem in ieder geval contact op met uw behandelend arts:

          • wanneer de koorts van 38,5 ºC of hoger op de dag van toediening nog niet is verdwenen na 24 uur.
           
          Krachtsvermindering

          Door de behandeling kan de kracht in uw armen en benen verminderen. U voelt zich slapper dan normaal. Krachtsverlies heeft ook invloed op uw evenwicht, uw uithoudingsvermogen en u kunt eerder vermoeid zijn dan normaal.


          Advies
        • blijf lichamelijk actief, maar verdeel uw energie over de dag
        • het is belangrijk om uw conditie op peil te houden.

          •  
            Leverfunctiestoornis

            Door de behandeling kan de leverfunctie verstoord raken. Stoornissen van de leverfunctie zijn vaak te zien aan afwijkingen in het bloed. Daar zult u in eerste instantie niet veel van merken. Pas bij ernstige leverfunctiestoornissen kunt u klachten krijgen als vermoeidheid, complete malaise of u krijgt geelzucht.

            Als er leverfunctiestoornissen optreden, kunnen die het verloop van de behandeling veranderen. U krijgt bijvoorbeeld een lagere dosis toegediend of de behandelend arts schrijft een ander middel voor.

            Leverfunctiestoornissen kunnen ontstaan na toediening van de eerste medicijnen.


            Advies
              • als u klachten heeft die (kunnen) wijzen op ernstige leverfunctiestoornissen, meldt dit dan aan uw behandelend arts.
               
              Misselijkheid en braken

              Door de behandeling kunt u last krijgen van misselijkheid en braken.

              U kunt de volgende klachten krijgen:

              • kokhalzen en braken
              • weinig of geen eetlust
              • maagklachten, zoals een vol gevoel of pijn
              • buikpijn of -krampen, opgezette buik, rommelingen in de buik
              • dorst

              Medicijnen kunnen misselijkheid en braken verminderen of voorkomen. Het is belangrijk dat u de medicijnen altijd inneemt zoals u met uw behandelend arts hebt besproken. Houdt u aan de vaste tijden om de medicijnen in te nemen, ook als u niet misselijk bent.


              Advies
              • gebruik vaker een kleine maaltijd
              • pas de maaltijden aan, neem geen producten die de misselijkheid vergroten
              • drink veel, tenminste 2 liter per dag.

               

              Het is raadzaam om contact op te nemen met uw behandelend arts bij de volgende klachten:

                 

              • ernstig en aanhoudend braken gedurende 24 uur of langer
              • als u niet voldoende kunt drinken, minder dan 1½ liter per dag (dat zijn 16 kopjes of 14 bekers)
              • als u tekenen van uitdroging vertoont; dit merkt u aan een droge mond, droge huid, weinig of niet meer kunnen plassen en donkere kleur urine.
               
              Transpireren

              Door de behandeling kunt u last krijgen van overmatig transpireren (zweten).


              Advies
              • zorg dat u voldoende vocht aanvult, drink 1½ tot 2 liter per /dag
              • besteed extra aandacht aan lichaamsverzorging, vooral de liezen en onder de borsten
              • was uw hele lichaam minimaal een keer per dag met pH-neutrale zeep en gebruik lauwwarm water; dit voorkomt irritatie van de huid
              • draag kleding en gebruik beddengoed van natuurlijke stoffen (bijvoorbeeld katoen en linnen) en verschoon deze regelmatig.
               
              Vasthouden van vocht (oedeem)

              Door de behandeling kunt u last krijgen van vochtophoping op plaatsen waar normaal niet of nauwelijks vocht aanwezig is, bijvoorbeeld rond de enkels.

              Dat kan de volgende klachten geven:

              • minder plassen
              • dikke enkels, voeten en/of benen, handen of armen
              • toename van het gewicht
              • kortademigheid

              Advies
              • controleer uw gewicht, sta regelmatig op de weegschaal
              • komt u in kort tijd veel aan, neem contact op met uw behandelend arts
              • neem bij kortademigheid contact op met uw behandelend arts.